Labels, stempels, etiketten, rugzakjes…

Labels, stempels, etiketten, rugzakjes… worden we daar wijzer van? – Blog Margot de Hoest, juli 2015 

 

Huilbaby? ADHD? Hoeveel etiketjes zitten er al op jouw kind geplakt? De vraag is of jij en je kind er gelukkiger door worden.  In onze huidige maatschappij lijkt het niet eenvoudig  om het anders te doen, maar het kan.

Geruststelling
Eigenlijk zijn labels bedoeld als medische diagnose, voor de extreme gevallen. Maar soms zit je als ouder met je handen in het haar. Je weet echt niet meer wat je aan moet met je kind. Dan geeft een label een gevoel van geruststelling en opluchting: oh, er iets aan de hand met mijn kind. Nu krijg ik tenminste handvaten en weet ik hoe ik met hem om kan gaan.

 

De maakbare mens.
Die neiging om te labelen hangt samen met de manier waarop we in onze cultuur naar kinderen kijken. Er is de laatste jaren opvoedingszekerheid verloren gegaan. We mogen dan zoveel meer weten over kinderen en hun ontwikkeling en we beschikken over meer informatie: als het erop aankomt zijn we onzekerder dan ooit over opvoeden.
Een mensenleven is een groot project waarbij bepaalde doelstellingen moeten worden gehaald op het vlak van carrière, relatie, kinderen enzovoort.
We denken heel planmatig over onszelf en bijgevolg ook over onze kinderen. We zien hen als een project in het verlengde van ons eigen levensproject.
Wanneer dat kind dan, ondanks onze inspanningen, niet functioneert zoals wij het hadden verwacht of gepland, dan hebben we het daar moeilijk mee. Het kan een wedstrijd tussen ouders worden:  “Kijk eens wat mijn kind al kan.” Ouders gaan vergelijken en gaan zich afvragen wat er mis is met hun kind, omdat het deze of gene vaardigheid nog niet onder de knie heeft.

Prestatienormen.
De groepsgemiddelden uit de ontwikkelingspsychologie worden dan geïnterpreteerd als prestatienormen.
We hebben een heel duidelijk beeld van hoe een perfect functionerend kind moet zijn. Ieder kind dat daar ook maar een beetje van afwijkt, wordt gelabeld.
Vroeger waren er ook kinderen die moeilijk stil konden zitten. Nu worden die meteen gecategoriseerd als ADHD’er.

 

Ook ons onderwijs is competitief.
In de huidige maatschappij en op de scholen verwachten we heel veel van onze kinderen. Afwijken mag niet, kinderen met labels zijn niet geliefd.
Ons onderwijssysteem is gericht op competitie. Er wordt gewerkt met leerplannen en einddoelen. Toetsen worden voor steeds jongere kinderen ingezet.
Dat je kind dan vaak pas hulp krijgt op school als er een label op geplakt wordt. Dat vind ik een fout van het systeem.

Geen enkel label dekt de lading.
Ieder kind is anders! Iedere situatie van hun leven is ook anders. En iedere ouder is anders.
Daarom is het van belang naar de hele situatie te kijken. Een label dekt lang niet altijd de hele lading.

Het valt me op dat mensen in de omgang met kinderen makkelijk een mening over het kind hebben.  Een mening die ze al vlot als een etiket op het kind plakken. Dat is een bijdehandje zeg, zij wil altijd opvallen, dat is een dromer, hij is onhandig, lijkt zijn vader wel, zij is een aansteller, kan zo overdrijven, en ga zo maar door.

 

Je gaat je gedragen naar je label.
Beseffen mensen niet dat het kind daarmee levenslang krijgt?

In mijn coaching werk ik met volwassen die nog altijd last hebben van hun labels of beperkende overtuigingen. Het kan zijn dat ze als kind werden vergeleken met een zus of broer, die altijd alles zo goed kon. Nee, zij waren onhandig en niet zo slim. Als dat maar steeds herhaald word, dan word je ook onhandig. Dan ga je je ook dom gedragen. Waarom zou je het anders doen? Jouw kwaliteiten worden immers toch niet (meer) gezien.

Een kind met een etiket, wordt als zodanig behandeld. Hulpverleners, onderwijzers èn ouders dragen eigenlijk een bril en heus niet alleen een roze bril.

Een standaardaanpak bestaat niet, voor geen enkel kind. Ook niet voor een kind met een label. Zie een label liever als een uitgangspunt: oh, dit kind heeft het moeilijk, dat gaan we samen oplossen.  Opvoeden is nu eenmaal zoeken.
Wat kun je als ouder doen? Ga om te beginnen luisteren naar je kind en ga samen de eigenheid ontdekken. Echte aandacht hebben ze nodig. Ga vervolgens eens voelen of er bij jou zelf nog onverwerkte emoties zitten of dat je in een patroon zit met je kind. Dat patroon kan al ontstaan zijn toen je zelf kind was. En ja, jij bent echt anders dan je kind. Nu heb je de kans om het anders te doen.  Hoe eerder je aan de bel trekt…