Zelfvertrouwen,

Zelfvertrouwen  –  februari 2016  –  Praktijk Zonnewende  –  Margot de Hoest

Eberhard van der Laan, Burgemeester van Amsterdam  stelde de volgende wetenschapsvraag in het voorjaar 2015:
“In het leven heb ik geleerd, als advocaat, minister en zeker ook als burgemeester, dat als je vol zelfvertrouwen zit, je gelukkiger bent en in staat bent sneller  je problemen op te lossen.
Mijn vraag is: welke factoren bepalen dat je zelfvertrouwen ontwikkelt of juist niet?
Welke factoren zijn beïnvloedbaar, zodat we ervoor kunnen zorgen dat we met zijn allen gelukkiger worden”.

Het is een onderwerp wat mij aanspreekt, omdat ik daar in mijn coaching veel mee te maken heb.

Wat is zelfvertrouwen eigenlijk?
Volgens van Dale is dat: vertrouwen in je eigen kracht..
Als je gaat Googelen op zelfvertrouwen, dan komt als eerste voorbij veel durven, assertief zijn. Assertiviteitstrainingen of faalangstreductietrainingen te kust en te keur.
Je ziet plaatjes met mensen die hoog de lucht in springen of bovenop de top van een hoge kale berg met uitgestrekte handen de wereld in kijken. Winnaar zijn, daar lijkt het om te gaan. Dat doet mij denken aan de directeur van een goedlopend bedrijf. Hij is een geslaagd man. Toch, als hij de aandeelhouders moet toespreken of zijn personeel, gaat hij door de grond. Dan staat daar ineens een klein jochie dat bang is op zijn kop te krijgen. Het bleek dat zijn vader hem als kind nooit complimenten gaf, nooit liet voelen dat hij het goed deed. Als hij met een 9 thuis kwam, was de reactie, waarom geen 10? Van buiten zag je succes, en van binnen zat het niet zo lekker bij deze man.

Uiterlijke dingen
Er wordt ons van alles aangepraat. Een slank en getraind lijf zou je zelfvertrouwen enorm opkrikken. Of de allerduurste crèmes en een gebruinde en gladde huid. In China staan jonge vrouwen in de rij bij de plastisch chirurg om hun uitstekende jukbeenderen of te lange kin te laten bijschaven. Dan krijgen ze zelfvertrouwen en sneller een baan, geloven zij.

Welke factoren er een rol spelen bij het hebben van zelfvertrouwen?

– Ieder kind is anders.
Je wordt geboren met jouw eigen aanleg en jouw specifieke kwaliteiten. Van daaruit bekijk je de wereld om je heen. Al in de wieg, wellicht al in de baarmoeder, pik jij signalen op jouw specifieke manier op. Daar knoop je jouw eigen ideeën en conclusies aan vast van hoe te zijn of hoe de wereld in elkaar steekt.

– Er speelt nog meer mee:
Welke plaats heb je in het gezin? Ben je de oudste of de jongste of enig kind? Ben je een jongen of meisje? Ben je het 3 kind en alweer een jongen en liep je vader teleurgesteld weg omdat je weer een jongen was, want hij had zich op een meisje verheugd. Komt er direct na jou een ziekelijk of gehandicapt kind? zoals bij Els, “zij had altijd het gevoel dat ze in de weg stond”. Van belang is het beroep van vader en moeder, of je in een dorp of stad opgroeide  in een groot huis of 3 hoog achter. Gebeuren er nare dingen, zoals verlies of sterven van een van je ouders. Wonen opa en oma in de buurt, is er niemand die echt tijd voor je heeft. Is iedereen altijd aan het rennen om je heen, of krijg je alle ruimte en vrijheid. Zijn er huisdieren  en de zorg daar voor , mag je alleen naar school en hebben ze vertrouwen in je. Zit je hele week vol gepland met activiteiten, of mag je je ook wel eens vervelen en zelf vermaken. En zo kan ik nog wel even doorgaan.

– Als kind pas je je aan, wordt gezegd
Dat klopt, je hebt ook geen keus. Dat hoeft niet altijd verkeerd uit te pakken. Je ontwikkelt bepaalde kwaliteiten waardoor je sterk en vol zelfvertrouwen in het leven staat. Zoals Mirjam (je leest over haar in “Geluk op je pad…”). Zij had een gehandicapte broer en daarna kwam zij. Alle verwachtingen waren op haar gericht. Door sterk te zijn kreeg ze alle aandacht. Ze deed het heel goed, had een goede baan en een prachtig gezin. Toch werd ze ziek. Wat bleek in de Helende Reis die ze bij me deed, ze kon in haar jonge jaren nooit haar zwakke kanten laten zien.

– Hoe zijn je ouders naar jou als kind?
Geven ze snel complimenten of juist niet, omdat je daar maar van naast je schoenen zou gaan lopen? Zijn ze overbezorgd en regelen ze alles voor jou? Vertrouwen ze je, of controleren ze je? Heb je een vader die altijd het hoogste en slimste van je vraagt en jij bent meer praktisch van aard? Is je moeder een perfectionist en jij veel minder?, dan heet je al snel een Sloddervos. Is je moeder een harde werker en niet van de emoties en jij wel, dan ben jij de  Aansteller, de Jankerd. Word je altijd vergeleken met je zus die slimmer of knapper is?
Laat in een gezin met 10 kinderen ze allemaal een tekening maken van hun gezin en je krijgt 10 verschillende tekeningen. Alle kinderen in dat gezin beleven de zelfde ouders op hun eigen manier. Dat beeld dragen ze hun leven lang mee.

Complimenten
Vroeger werd gezegd dat een kind naast zijn schoenen gaat lopen, als het te veel complimenten krijgt. Tegenwoordig zijn de ouders geneigd door te slaan naar de andere kant. Het blijkt dat  teveel aan complimenten juist weer onzeker maakt.

– Verwachtingen en teleurstellingen
Heel veel heeft met verwachtingen te maken. Het oudste kind krijgt veel over zich heen. Maar als je oudere broers allebei naar de universiteit gaan, dan is de teleurstelling voelbaar als jij minder scoort. Ouders van nu hebben hele hoge verwachtingen. Dat gaat over van alles, over school, maar ook over sportprestaties, sociaal vaardig, assertief, angst dat je kind een buitenbeentje is. Kinderen krijgen snel labels, ADHD, PDDnos, hypersensitief. Dan weten de ouders hoe ze met het kind om kunnen/ moeten gaan, aan de andere kant, ben je voor de rest van je leven getekend.

– Hoe staan je ouders in het leven? Welk voorbeeld geven zij?
Zijn ze positief ingesteld en zien ze altijd de zonnige kant van het leven? Of zijn ze juist zwaar op de hand of zelfs depressief? Draait alles alleen om geld en materie of brengen ze je liefde voor de natuur bij en kunst?
“Een kind met een depressieve moeder staat veel angstiger in het leven”, psychologe Evin Aktar promoveerde daar onlangs op, las ik in de Volkskrant.

Pesten is een hot item
Momenteel staat mijn advertentie op het Veilig Onderwijs Magazine Basisonderwijs. Pesten komt daarin aan bod. Ook bij pesten speelt zelfvertrouwen een grote rol. Voor de gepeste werkt mee of je  je snel laat raken door opmerkingen van anderen, en of je alles gemakkelijk van je laat afglijden. Pesters ontbreekt het vaak aan zelfvertrouwen. Ook hier geldt dat ieder kind een eigen verhaal heeft.

Bredere context
Ik zou zelfvertrouwen in een bredere context willen plaatsen.
Vertrouwen speelt een grote rol: vertrouwen in het leven en in de toekomst. Daarnaast is het van belang dat je  je veilig voelt. Weten dat je fouten mag maken, dat geeft je ruimte om jezelf te kunnen zijn. Als je weet dat er van je gehouden wordt, durf je ook jezelf te laten zien. Dan is er rust van binnen, dan kun je van jezelf houden. Dan sta je vanzelf in je eigen kracht.

Wat kunnen we hier aan doen?
Ik ga er van uit dat ieder kind zelfvertrouwen in zich heeft. Alle mooie kwaliteiten zijn al bij de geboorte aanwezig. Alleen komen er in de loop van je leven lagen overheen. Brandon Bays zegt het zo, je wordt geboren als een onbevlekte diamant. Door alle ervaringen in je leven, komt daar een “lampenkap” overheen. Daardoor kun je niet meer stralen, zoals je bedoeld bent. 

Beperkende overtuigingen
In mijn coaching werk ik vaak aan loslaten van overtuigingen die je beperken. Daar zitten we allemaal vol mee. Toen je klein was had je ze nodig, nu niet meer, nu heb je er last van. Wat daarbij helpt, is teruggaan naar het moment dat je die overtuiging hebt aangenomen.  Je beschrijft die situatie en je spreekt uit wat jij toen dacht en vooral hoe jij je voelde op dat moment. Daarna ben je ze echt kwijt en heb je geen trucs meer nodig om bijvoorbeeld assertiever te worden.

Dus ja, Burgemeester van der Laan,  dit zijn de factoren die beïnvloedbaar zijn. We kunnen er voor zorgen dat we met zijn allen gelukkiger worden”.
Soms kun je een beetje hulp goed gebruiken.
Iedereen die in zijn kracht staat en van zichzelf houdt, heeft  er geen behoeft meer aan anderen iets aan te doen.
Daar wordt de wereld, die we met zijn allen maken, gelukkiger en mooier van!